Tekenen is geen hobby, maar breintraining

Wat heeft tekenen te maken met het werk van een chirurg, een elektricien of een rechercheur?
Meer dan je denkt.

We zijn gewend om tekenen te zien als iets creatiefs. Iets voor kinderen, of voor volwassenen die graag een “creabea-hobby” hebben. Maar dat beeld is te beperkt. Tekenen is namelijk niet in de eerste plaats creatief, het is een vaardigheid. Het zetten van een lijn op papier is niet meer en niet minder dan een handeling, net als schrijven of noteren. De échte waarde van tekenen ligt ergens anders: in de manier waarop het ons brein ontwikkelt.

Tekenen zélf is niet creatief

Tekenen wordt vaak geassocieerd met creativiteit, maar creativiteit is geen activiteit: het is een manier van denken. Het gaat over verbanden leggen, betekenis geven en nieuwe oplossingen vinden. Natuurlijk kan tekenen daarbij een rol spelen, maar tekenen zélf is niet creatief. Dit onderscheid is belangrijk, want zolang we tekenen blijven zien als “iets creatiefs”, reduceren we het tot een hobby of een luxe. Terwijl het in werkelijkheid een onmisbaar middel is voor cognitieve, motorische en analytische ontwikkeling.

Tekenen activeert meerdere hersengebieden tegelijk. Het vraagt coördinatie tussen waarneming, motoriek, geheugen en taal. Daardoor is tekenen een van de meest veelzijdige manieren om het brein breed te trainen. Een techniek als frottage, het zichtbaar maken van texturen door eroverheen te wrijven met een pigment afgevend materiaal, scherpt bijvoorbeeld de samenwerking tussen voelen en zien. Dat maakt het relevant voor beroepen waar precisie van hand en oog telt, zoals chirurgen, elektriciens en fysiotherapeuten. Bij observerend tekenen gaat het juist om het leren zien wat er echt is, om onderscheiden en analyseren. Architecten, wetenschappers en rechercheurs profiteren daarvan. En schrijvend tekenen, schetsen, schema’s en visuele notities, versterkt geheugen en inzicht, iets wat bijvoorbeeld docenten, journalisten en beleidsmakers dagelijks nodig hebben.

Zolang we tekenen wegzetten als een creatieve bezigheid of “iets leuks voor kinderen in de vakantie”, plaatsen we het buiten het domein van serieuze vaardigheden. Daarmee ontzeggen we onszelf en onze kinderen toegang tot een krachtig middel voor brede ontwikkeling. Tekenen is geen luxe. Het is geen hobby die je erbij kunt doen “als je er tijd voor hebt”. Het is een universele vorm van uitdrukken en denken, net zo belangrijk als schrijven of rekenen. Al sinds de oertijd gebruiken mensen tekenen om te communiceren, verhalen vast te leggen en kennis door te geven. Denk aan grotschilderingen: onze eerste bibliotheken op steen. Tekenen zit in onze natuur.

Door de eeuwen heen was tekenen een vanzelfsprekend middel om de wereld te begrijpen en te delen. Pas in onze tijd is dat gereduceerd tot voornamelijk geschreven taal. Stel je een toekomst voor waarin tekenen weer net zo vanzelfsprekend is als taal. Waarin kinderen én volwassenen het inzetten om te leren, te onderzoeken en te communiceren. Dat zou ons onderwijs en werk verrijken en ons betere observatoren maken: nauwkeuriger, geconcentreerder en met een groter vermogen om verbanden te leggen.

Vanuit die visie geef ik dit najaar een reeks van vier workshops tekenen in Kunstgalerie Het Langhuis in Zwolle. Hier draait het niet om mooie plaatjes maken, maar om kennismaken met enkele technieken die verschillende delen van het brein aanspreken. We onderzoeken hoe tekenen kan bijdragen aan waarneming, concentratie en inzicht. En hoe het ons kan helpen niet alleen om te onthouden, maar ook om te begrijpen.

Kunstgalerie Het Langhuis | Goudsteeg 8 | Zwolle
14 & 21 september, 5 & 12 oktober 2025 | 13:30 – 15:30 uur

Tekenen is geen kinderspel en ook geen hobby voor wie zichzelf creatief wil noemen. Het is een basisvaardigheid die ons helpt om ons brein breder te ontwikkelen en die daarom een veel grotere plek verdient in ons onderwijs en ons dagelijks leven.